W Muzeum OkrÄ™gowym w Rzeszowie czynna jest od 4 kwietnia do 31 maja 2008 roku rewelacyjna ekspozycja “Topole nad wodÄ…. Pejzaże Jana StanisÅ‚awskiego” przedstawiajÄ…ca najbardziej reprezentatywnÄ… twórczość Profesora klasy krajobrazu w Akademii Sztuk PiÄ™knych w Krakowie; “arystokraty pejzażu” i jednoczeÅ›nie “poety krajobrazu”.
Pejzaże Jana StanisÅ‚awskiego (1860-1907) należą do najwybitniejszych osiÄ…gnięć w tej dziedzinie. Artysta byÅ‚ jednÄ… z najwybitniejszych i najciekawszych postaci epoki MÅ‚odej Polski m.in. dziÄ™ki malowanym w plenerze, nowatorsko kadrowanym; niedużym, maÅ‚ym i maleÅ„kich rozmiarów kompozycjom. Jan StanisÅ‚awski byÅ‚ też barwnÄ… postaciÄ… i jako “olbrzym” zostaÅ‚ uwieczniony przez artystów tamtego czasu w portretach i doskonaÅ‚ych karykaturach. Wystawa prezentuje Å›wietny portret artysty (pÄ™dzla MichaÅ‚a Nesterowa), który oddaje jego charakter.

SpuÅ›cizna artysty przechowywana w Muzeum Narodowym w Krakowie należy do “najbogatszej, najlepszej i najbardziej interesujÄ…cej kolekcji” w naszym kraju. Na ekspozycji jest 87 dzieÅ‚; piÄ™kne, sÅ‚ynne motywy pejzażowe (83 kompozycje z krakowskich zbiorów i 4 nasze obrazy). Na wystawie znajdujÄ… siÄ™ m.in.; wspaniaÅ‚e, symboliczne “Topole nad wodÄ…”, które sÄ… wyjÄ…tkowe w dorobku twórcy. Płótno poza ogromnymi walorami artystycznymi, ma duży format, (co jest rzadkoÅ›ciÄ… w malarstwie StanisÅ‚awskiego). Olej jest zbliżony (przez swe rozmiary) do nastrojowego nokturnu “Noc w Zofiówce”. Również niezwykle intrygujÄ…cÄ… kompozycjÄ… utrzymanÄ… w tajemniczym nastroju jest (także symboliczna) “Brama wÅ›ród drzew”.
Wybór pejzaży pozwala widzowi na poznanie całej drogi twórczej Jana Stanisławskiego (pod względem chronologicznym jak i tematycznym). Wystawa prezentuje: słynne pierwszoplanowe bodiaki, dziewanny, słoneczniki, maki, a także malownicze; piękne ogrody, kwitnące jabłonie oraz rodzime podkrakowskie widoki, Tyńce, fragmenty Krakowa i góry (Tatry). Artysta przedstawiał naturę w różnych porach dnia i roku ze skłębionymi (na znacznej powierzchni nieba) chmurami, które nierzadko mają znaczenie symboliczne. Na ekspozycji są także wielokrotnie malowane: rozlewiska Dniepru, świecące ukraińskie cerkwie, śpiewne, bezkresne przestrzenie stepów, czy też rozległe łąki i pola (z Ukrainy) oraz pełne niezwykłego piękna, pejzaże włoskie artystyczne klejnoty (przypominające nieomal inkrustacje).
WÅ›ród wystawionych różnorodnych krajobrazów możemy podziwiać zarówno realistyczne studia, impresjonistyczne kompozycje, widoki malowane syntetycznÄ…, pÅ‚askÄ… plamÄ…; od dekoracyjnych, secesyjnych (falistych) linii, aż po obrazy bliskie ekspresji, (ujÄ™te swobodnie i stworzone szerokÄ…, dynamicznÄ… plamÄ…). W obrazach Jana StanisÅ‚awskiego widoczne sÄ… też inspiracje symbolizmem, “japoÅ„szczyznÄ…”, a Jego artystyczne podróże do WÅ‚och uwidoczniÅ‚y fascynacjÄ™ sztukÄ… i pejzażem tego kraju. Ekspozycja ukazuje dzieÅ‚o StanisÅ‚awskiego jako najwiÄ™kszego wirtuoza malarstwa - “mistrza poematów natury”.
Sztuka “Mistrza Jana” byÅ‚a niedoÅ›cignionym wzorem dla nastÄ™pnych pokoleÅ„ malarzy i na przestrzeni tego czasu nie znalazÅ‚ siÄ™ twórca, który mógÅ‚by siÄ™ zmierzyć z Jego wielkimi malarskimi dokonaniami. Jan StanisÅ‚awski drobnym kwiatom na łące i “zwykÅ‚ej” roÅ›linie, które kadrowaÅ‚ z rzeczywistoÅ›ci, nadawaÅ‚ głównÄ…, zdecydowanÄ…, pierwszoplanowÄ… rolÄ™ i czyniÅ‚ je “bohaterem” lirycznego dzieÅ‚a. Wielki pejzażysta potrafiÅ‚ przedstawić prawdÄ™ natury z niezwykÅ‚ym wyczuciem formy i koloru (z wyraźnÄ… fakturÄ…). Znakomita paleta kameralnych kompozycji jest wielkim atutem twórcy. Walory te w połączeniu z artystycznym docieraniem do głębi przyrody i jej tajemniczoÅ›ci, sduchowoÅ›ci, stawiajÄ… go w rzÄ™dzie najwybitniejszych malarzy polskich, a wystawa “Topole nad wodÄ…. Pejzaże Jana StanisÅ‚awskiego” w Muzeum OkrÄ™gowym w Rzeszowie jest dla odbiorców niepowtarzalnÄ… możliwoÅ›ciÄ… poznania spuÅ›cizny artystycznej “wielkiego mistrza maÅ‚ych obrazków”, dla którego natura byÅ‚a nieprzebranym źródÅ‚em piÄ™kna. Twórca swÄ… sztukÄ… natchnÄ…Å‚ caÅ‚e pokolenia malarzy.
Komisarzem wystawy “Topole nad wodÄ…. Pejzaże Jana StanisÅ‚awskiego” jest Urszula Kozakowska-Zaucha. Ekspozycja jest zrealizowana ze zbiorów Muzeum Narodowego w Krakowie. Wystawie towarzyszy piÄ™kny album oraz okolicznoÅ›ciowy folder.
źródło: Muzeum Okręgowe w Rzeszowie, autor tekstu: Maria Stopyra